تبیین اجابت و استجابت دعا

 حسینی شاهرودی، طهور، شرح اصول کافی

گفتارهای شب‌های قدر ماه مبارک رمضان 1436 ـ 16/ 4/ 94 ـ شب یست و یکم ماه رمضان

مجمع عالی حکمت اسلامی ـ شعبه مشهد

 

تبیین اجابت و استجابت دعا

به اعتقاد اکثریت عالمان دینی (متکلمین، فیلسوفان و عرفا) خدای متعال حقیقتی ثابت، دائم، باقی و بدون حرکت، تغییر، تحول، ماده و جسمانیت است، بر این اساس این مسأله مطرح است که اجابت دعا به چه معناست؟

آیا اجابت دعای ما به این معناست که خواسته و طلب ما بر خدای متعال تأثیر گذاشته است؟

تغییر در خدای متعال محال است، پس اجابت به چه معناست؟

مسأله دعا با تغییرپذیری و تغییرناپذیری خدای متعال ارتباط و پیوند مستحکم و وثیق دارد

اگر دعاهای ما بر خدا تأثیر نگذارد، باید بدون دعا هم آن‌ها را اجابت کند و حال آن‌که دست‌کم برخی از خواسته‌های ما از طریق دعا انجام می‌شود. بنابراین یا باید تغییر در خدا را پذیرفت ـ که علی الظاهر نمی‌توان پذیرفت ـ و یا اینکه به وجهی آن را تبیین کرد

راه حل‌ها و تبیین‌های این مسأله:

1ـ یکی از مشهورترین راه حل‌ها که تقریباً بسیاری از عقلا بر آن توافق دارند، این است که دعاهای ما به‌وسیله خدای متعال به اجابت نمی‌رسد بلکه به‌وسیله ملائک (ملکوتی یا جبروتی) انجام می‌شود که چیزی شبیه به تغییر طبیعی عنصری در آن‌ها وجود دارد

کدام دسته از ملائکه به طبیعت نازل می‌شوند؟ اشاره‌ای به هاروت و ماروت

روان سازی زندگی بشر یکی از اهداف انبیاست

آن‌گاه که برخی از ملائکه به انسان‌ها می‌خندند ...

ساخت فیلم کمدی و خنداندن خلق در زمان ما از کارهای واجب و عبادت است

2ـ دعاها به‌جای اینکه تأثیری در خدای متعال داشته باشد، بر ما تأثیر می‌گذارد و موجب تغییر و تحول در ما می‌شود. فیض و لطف الهی پیوسته نازل می‌شود و این ما هستیم که با دعا خود را در معرض آن قرار می‌دهیم.

این تبیین در طبیعت قابل استفاده و توجیه نیست

دعا کردن برای رفع مشکلات اجتماعی و سیاسی از امور لازم و پسندیده است

3ـ دعا باعث اقتدار نفس داعی می‌شود، به نحوی که بر طبیعت تسلط پیدا می‌کند. یعنی داعی خلق به همت می‌کند

اشاره: اکثر اهل جنت بُلهاء هستند

4ـ اجابت دعا توسط خود خدا انجام می‌شود

بر اساس این دیدگاه، باید نگاهی دوباره به توصیف و تبیینی که از خدای متعال داریم بیندازیم. آیا خدای متعال تغییر ناپذیر است یا تغییر و تحول دارد و باید به‌گونه‌ای آن را تبیین و توجیه کرد؟

بیش از  دو هزار آیه قرآن با واسطه یا بی واسطه مربوط به توحید است که عموماً بسیاری از آن را تأویل می‌کنند؛ درباره معاد و قصص قرآن نیز همچنین است

اشاره‌ای به برخی از نمونه‌های تأویل و تبیین در آیات قرآن

به اعتقاد شیعه انبیا از بدو تولد بلکه در رحم مادر معصوم‌ند

نمی‌شود همه دلالت‌های آیات قرآن بر اساس کنایه و اشاره باشد و هیچ دلالت حقیقی نداشته باشد

نقطه قوت این راه حل این است که اگر آن را بپذیریم، احتیاج به تأویل کتاب نداریم

آیا می‌شود تعینات وجود مانند جسم، حرکت، ماده، صورت، زمان، مکان و مانند آن را ذومراتب بدانیم و بنابراین در تمام مراتب وجود، مثلاً جسم و حرکت وجود داشته باشد، لکن در هر مرتبه‌ای متناسب با آن مرتبه

خدای متعال مبدأ قریب همه عالم است و تمام عالم فعل بی‌واسطه خدای متعال است؛ ثانیاً فاعل و موجِد باید فعل را در مرتبه ذات خویش داشته باشد

بنابراین وقتی خدای متعال محدث و موجد حرکت است، باید حرکت هم داشته باشد

 

 صوت

 

فیلم قسمت اول (دریافت)

 

 فیلم قسمت دوم (دریافت)

 

 فیلم قسمت سوم (دریافت)

 

 

 فیلم قسمت چهارم (دریافت)

 

 

فیلم قسمت پنجم (دریافت)