این مجموعه شامل گفتارها و بیاناتی است که به صورت مناسبتی توسط استاد محترم ایراد شده‌اند

آثار و ثمرات دعا

 حسینی شاهرودی، طهور، شرح اصول کافی

گفتارهای شب‌های قدر ماه مبارک رمضان 1436 ـ 18/ 4/ 94 ـ شب یست و سوم ماه رمضان

مجمع عالی حکمت اسلامی ـ شعبه مشهد

 

آثار و ثمرات دعا

تبیین آثار دعا بر مبنای هر یک از دیدگاه‌ها در استجابت دعا

1ـ یا چیزی بر نفس افزوده می‌شود و یا کاسته می‌شود

در اجابت دعا نسبت به نفس سه احتمال وجود دارد: عرضی بر نفس افزوده یا کاسته شده و یا هیچ یک از آن دو اتفاق نیفتاده

دعای قرین به اجابت یا اقرب به اجابت آن است که درباره دیگران باشد

حرف حساب این است که نه چیزی از سنخ اعراض بر نفس افزوده و نه کاسته می‌شود؛ چه آن‌که بعد از افزودن و کاستن، نفس مرکب خواهد شد، در حالی که نفس بسیط است

نفس به‌خاطر بساطت، نه افزودنی دارد و نه کاستنی؛ بنابراین احتمال اول سخن درستی نیست

2ـ در اجابت دعا، اشتداد وجودی نفس اتفاق می‌افتد که این نیز با نظریه قبلی تفاوتی ندارد، چون در آن افزایش یا کاهش بر نفس وجود دارد

3ـ دعا سبب انبساط وجودی می‌شود

انبساط وجودی عبارت است از ظهور کمالات و داشته‌های نفس

در مقام باطن نفس، همه خلافت الهی را دارند، لکن در برخی ظاهر می‌شود و در برخی خیر

یکی از معانی حرکت، خروج از بطون به ظهور و از اجمال به تفصیل است

عالَم در نفس منطوی و مستهلک است

بنابراین اجابت، ظهور از غیب به شهادت، باطن به ظاهر و اجمال به تفصیل است؛ بنابراین می‌توان گفت تمام آنچه انسان از خدای متعال طلب می‌کند، در نفس انسان موجود است ولی مانند معادن زیرزمین می‌ماند که باید اکتشاف شود

یکی از مهم‌ترین آثار دعا عبارت است از انکشاف و پرده‌برداری از نفس

وسعت نفس به اندازه وسعت تمام اسماء و صفات الهی است

نفس انسان مَثَل اعلای خداست

سؤال: حال که این امکانات در نفس وجود دارد، آیا نمی‌توانیم خود پرده‌برداری کنیم و چرا از خدا بخواهیم و دعا کنیم؟

پاسخ سؤال این است که ثمره دوم دعا، عبارت است از ظهور هرچه بیشتر فقر وجودی که این فقر وجودی منبع همه کمالات است

انسان تک ساحتی و تک حیثیتی است و آن عبارت است از ربط به خدای متعال

معنای تملق: خاکسار شدن و غایت انکسار در درگاه خدای متعال

یکی دیگر از آثار دعا عبارت است از پر کردن خلأ فطری

برخی دیگر از آثار دعا

 

 صوت

 

فیلم قسمت اول (دریافت)

 

 فیلم قسمت دوم (دریافت)

 

 فیلم قسمت سوم (دریافت)

 

 

 فیلم قسمت چهارم (دریافت)

 

 

فیلم قسمت پنجم (دریافت)

 

 

تبیین اجابت و استجابت دعا

 حسینی شاهرودی، طهور، شرح اصول کافی

گفتارهای شب‌های قدر ماه مبارک رمضان 1436 ـ 16/ 4/ 94 ـ شب یست و یکم ماه رمضان

مجمع عالی حکمت اسلامی ـ شعبه مشهد

 

تبیین اجابت و استجابت دعا

به اعتقاد اکثریت عالمان دینی (متکلمین، فیلسوفان و عرفا) خدای متعال حقیقتی ثابت، دائم، باقی و بدون حرکت، تغییر، تحول، ماده و جسمانیت است، بر این اساس این مسأله مطرح است که اجابت دعا به چه معناست؟

آیا اجابت دعای ما به این معناست که خواسته و طلب ما بر خدای متعال تأثیر گذاشته است؟

تغییر در خدای متعال محال است، پس اجابت به چه معناست؟

مسأله دعا با تغییرپذیری و تغییرناپذیری خدای متعال ارتباط و پیوند مستحکم و وثیق دارد

اگر دعاهای ما بر خدا تأثیر نگذارد، باید بدون دعا هم آن‌ها را اجابت کند و حال آن‌که دست‌کم برخی از خواسته‌های ما از طریق دعا انجام می‌شود. بنابراین یا باید تغییر در خدا را پذیرفت ـ که علی الظاهر نمی‌توان پذیرفت ـ و یا اینکه به وجهی آن را تبیین کرد

راه حل‌ها و تبیین‌های این مسأله:

1ـ یکی از مشهورترین راه حل‌ها که تقریباً بسیاری از عقلا بر آن توافق دارند، این است که دعاهای ما به‌وسیله خدای متعال به اجابت نمی‌رسد بلکه به‌وسیله ملائک (ملکوتی یا جبروتی) انجام می‌شود که چیزی شبیه به تغییر طبیعی عنصری در آن‌ها وجود دارد

کدام دسته از ملائکه به طبیعت نازل می‌شوند؟ اشاره‌ای به هاروت و ماروت

روان سازی زندگی بشر یکی از اهداف انبیاست

آن‌گاه که برخی از ملائکه به انسان‌ها می‌خندند ...

ساخت فیلم کمدی و خنداندن خلق در زمان ما از کارهای واجب و عبادت است

2ـ دعاها به‌جای اینکه تأثیری در خدای متعال داشته باشد، بر ما تأثیر می‌گذارد و موجب تغییر و تحول در ما می‌شود. فیض و لطف الهی پیوسته نازل می‌شود و این ما هستیم که با دعا خود را در معرض آن قرار می‌دهیم.

این تبیین در طبیعت قابل استفاده و توجیه نیست

دعا کردن برای رفع مشکلات اجتماعی و سیاسی از امور لازم و پسندیده است

3ـ دعا باعث اقتدار نفس داعی می‌شود، به نحوی که بر طبیعت تسلط پیدا می‌کند. یعنی داعی خلق به همت می‌کند

اشاره: اکثر اهل جنت بُلهاء هستند

4ـ اجابت دعا توسط خود خدا انجام می‌شود

بر اساس این دیدگاه، باید نگاهی دوباره به توصیف و تبیینی که از خدای متعال داریم بیندازیم. آیا خدای متعال تغییر ناپذیر است یا تغییر و تحول دارد و باید به‌گونه‌ای آن را تبیین و توجیه کرد؟

بیش از  دو هزار آیه قرآن با واسطه یا بی واسطه مربوط به توحید است که عموماً بسیاری از آن را تأویل می‌کنند؛ درباره معاد و قصص قرآن نیز همچنین است

اشاره‌ای به برخی از نمونه‌های تأویل و تبیین در آیات قرآن

به اعتقاد شیعه انبیا از بدو تولد بلکه در رحم مادر معصوم‌ند

نمی‌شود همه دلالت‌های آیات قرآن بر اساس کنایه و اشاره باشد و هیچ دلالت حقیقی نداشته باشد

نقطه قوت این راه حل این است که اگر آن را بپذیریم، احتیاج به تأویل کتاب نداریم

آیا می‌شود تعینات وجود مانند جسم، حرکت، ماده، صورت، زمان، مکان و مانند آن را ذومراتب بدانیم و بنابراین در تمام مراتب وجود، مثلاً جسم و حرکت وجود داشته باشد، لکن در هر مرتبه‌ای متناسب با آن مرتبه

خدای متعال مبدأ قریب همه عالم است و تمام عالم فعل بی‌واسطه خدای متعال است؛ ثانیاً فاعل و موجِد باید فعل را در مرتبه ذات خویش داشته باشد

بنابراین وقتی خدای متعال محدث و موجد حرکت است، باید حرکت هم داشته باشد

 

 صوت

 

فیلم قسمت اول (دریافت)

 

 فیلم قسمت دوم (دریافت)

 

 فیلم قسمت سوم (دریافت)

 

 

 فیلم قسمت چهارم (دریافت)

 

 

فیلم قسمت پنجم (دریافت)

 

 

حقیقت، مراتب و اقسام دعا

 حسینی شاهرودی، طهور، شرح اصول کافی

گفتارهای شب‌های قدر ماه مبارک رمضان 1436 ـ 14/ 4/ 94 ـ شب نوزدهم ماه رمضان

مجمع عالی حکمت اسلامی ـ شعبه مشهد

 

اگر دعا و توجه و التفات خلق به خدای متعال نباشد، توجهات ویژه خدای متعال به خلق منعطف نخواهد شد

چگونه می‌شود که بدون دعا به الطاف ویژه خدای متعالی نتوان دست پیدا کرد و از طرفی بسیاری بدون دعا به این الطاف دست پیدا می‌کنند؟ هم «یعطی من سأله» و هم «یعطی من لم یسأله و من لم یعرفه»

یک پاسخ این است که الطاف الهی ذومراتب است که برخی از آن‌ها با دعا و برخی بدون دعا هم به دست می‌آید و طبعاً ‌آنچه که از طریق دعا به‌دست می‌آید، لطیف‌تر، عمیق‌تر و از دقایق لطف خدای متعال برخوردار است. البته این سخن به‌جایی نیست

برای پاسخ به این سؤال باید اقسام و مراتب دعا را مطرح کنیم

حقیقت دعا: احساس نیاز انسان به قدرتی فراتر از خویش

اقسام و مراتب دعا

1ـ دعای لفظی و قالی

ادعیه ماه مبارک رمضان و آثار و برکات آن بی‌نظیر است من جمیع الجهات و الحیثیات

همراهی و تشبه با اولیای خدا در حد توان انسان‌های عادی بلکه خواص از خلق نیست؛ اما از تقاضاهای حقیقی ماست

دعای غیرمستجاب معنا ندارد

در ادعیه لفظی باید توجه داشته باشیم که تشبها به اولیاء می‌خوانیم

هریک از مراتب وجود انسان دعای خاص خود را دارد

همچنان‌که مشاهده‌های عرفانی بیان‌ناپذیر است، وحی نیز بیان‌ناپذیر است

2ـ دعای نفسانی: دریافت مشتهیات غرایز نفسانی از حیث تدبیر بدن

نفس هرکسی ظهور «لیس کمثله شئ» است؛ همچون تمام اسماء، صفات، آثار و افعال الهی

با این وصف، دعای نفسانی هرکسی ویژه خود اوست

دعای نفسانی ممکن است بدون لفظ تحقق پیدا کند

دعای نفسانی از دعای لفظی به اجابت نزدیک‌تر است

حال که دعای نفسانی به اجابت نزدیک‌تر است، تلاش کنیم خواسته‌هامان متعالی‌تر باشد

3ـ دعای قلبی: تفاوت آن با دعای نفسانی آن است که دعای نفسانی با علم همراه نیست، اما دعای مرتبه قلب مقرون به علم است

4ـ دعای روحی:

مرتبه روح مرتبه انکسار تعینات است که توقف در آن مطلوب نیست

5ـ دعای سر و خفی و اخفی. چیزی برای گفتن نداریم

6ـ دعای استعداد

کم من ثناء جمیل لست اهلاً له نشرته

7ـ دعای تکوینی: یسأله من فی السموات و الارض

شاهد قرآنی: و آتاکم من کل ما سألتموه و ان تعدوا نعمت الله لا تحصوها (ابراهیم، 34)

تمام اقسام گفته شده می‌توانند دعای تاجرانه، خائفانه و عاشقانه باشند

هریک از اقسام دعا، دارای مراتب تشکیکی است که فرع بر معرفت است

ویژگی دعای تجار، خائفان و عاشقان

دعای عاشقانه، دعا در مرتبه تجلی فعلی یا افعالی، مرتبه تجلی صفاتی و مرتبه تجلی ذاتی خدای متعال است

 

 صوت

 

فیلم قسمت اول (دریافت)

 

 

فیلم قسمت دوم (دریافت)

 

 

 

فیلم قسمت سوم (دریافت)

 

 

 فیلم قسمت چهارم (دریافت)

 

 

فیلم قسمت پنجم (دریافت)

 

 

 

 

فیلم قسمت ششم (دریافت)