فصل پنجم: تقسیم قوه فاعلی از نظر حکما و طبیعی‌دان‌ها (ص15)

از آن‌جا که در حکمت سخن از وجود و افاضه وجود است ولی در علوم طبیعی سخن از حرکت و محرک است، فاعل از نظر حکما، مبدأ و مفید وجود است و از نظر طبیعی‌دان‌ها مبدأ حرکت است.

فاعل حقیقی که هیچ‌گونه نقصی نه در ذات و نه در فعل دارد، حق تعالی است. فاعلیت او مطلق است، نه مقید به دوام ذات است نه دوام وصف نه شرط وصف نه شرط وقت بلکه ضرورت ازلی دارد. سایر قوایی که مبدأ حرکات هستند، معدّات‌اند نه مفیض وجود.